ĐÊM TRĂNG - ĐỖ PHỦ

Đỗ Phủ 杜甫  

(712-770), Thịnh Đường

月夜  

今 夜 鄜 州 月，
閨 中 只 獨 看。
遙 憐 小 兒 女，
未 解 憶 長 安。
香 霧 雲 鬟 濕，
清 輝 玉 臂 寒。
何 時 倚 虛 幌，
雙 照 淚 痕 乾？

Phiên âm

Nguyệt dạ

Kim dạ Phu Châu nguyệt,
Khuê trung chỉ độc khan.
Dao liên tiểu nhi nữ,
Vị giải ức Trường An.
Hương vụ vân hoàn thấp,
Thanh huy ngọc tý hàn.
Hà thì ỷ hư hoảng,
Song chiếu lệ ngân can?

Dịch nghĩa

Đêm nay trăng chiếu ở Phu Châu
Trong phòng khuê chỉ một người đứng nhìn
Ở xa thương cho con gái bé bỏng
Chưa nguôi lòng nhớ Trường An
Sương thơm làm ướt mái tóc mai
Ánh trăng trong sáng làm giá lạnh cánh tay ngọc
Bao giờ được tựa bên màn mỏng
Để trăng chiếu cả đôi ta cho ngấn lệ ráo khô?

Dịch thơ

Đêm trăng

Phu Châu trăng sáng đêm nay

Phòng khuê chiếc bóng sầu phai trăng tà

Thương người gái nhỏ quê xa

Trường An nỗi nhớ thiết tha lòng nầy

Sương thơm ướt ngọn tóc mây

Cánh tay ngọc lạnh phơi bày cùng trăng

Ngày nào cùng tựa màn trông

Ngấn khô dòng lệ chờ mong mõi mòn?

NGUYỄN AN BÌNH
_________________________________________________________
*Bài thơ nầy Ðỗ Phủ viết tháng 7 năm 756 trên đường đi Linh Vũ để phò Ðường Túc Tông, bị lính của An Lộc Sơn bắt đem về giam cầm ở Trường An. Ðêm trăng nhớ vợ và con thơ còn ở lại Phu Châu (nay thuộc tỉnh Thiểm Tây).

Đỗ Phủ 杜甫 (712-770) tự Tử Mỹ 子美, hiệu Thảo Đường 草堂, Thiếu Lăng dã lão 少陵野老, người đời sau gọi là Đỗ Thiếu Lăng, Đỗ Lăng tẩu, Đỗ công bộ hay còn gọi là Lão Đỗ để phân biệt với Tiểu Đỗ là Đỗ Mục. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình quan lại lâu đời ở huyện Củng, nay thuộc tỉnh Hà Nam. Ông nội là Đỗ Thẩm Ngôn, một nhà thơ nổi tiếng thời Sơ Đường. Cha là Đỗ Nhàn, có làm quan.

Thời niên thiếu tính từ năm 712 khi ông mới chào đời cho đến năm 746 kết thúc đợt ngao du lần thứ ba, với khoảng thời gian 35 năm, Đỗ Phủ sống giữa thời kỳ phồn vinh của xã hội phong kiến thời Đường. Công việc chính của ông lúc này là làm thơ, ngao du sơn thuỷ. Với trí thông minh hơn người, Đỗ Phủ bắt đầu sáng tác thơ ca vào lúc bẩy tuổi. Tài cộng với sự cần cù nhẫn nại: “Đọc sách vỡ muôn quyển, Hạ bút như có thần” (Phụng tặng Vi tả thừa trượng nhị thập nhị vận) khiến ông đến năm mười bốn tuổi đã trở thành nhà thơ trẻ được các bậc đàn anh mến phục.

Ông còn được các nhà tinh thông âm luật như Lý Phạm, Thôi Điều, danh ca Lý Quy Niên,... mến chuộng. Điều đó chứng tỏ ông còn là một nhà thẩm âm thành thạo.

Năm hai mươi tuổi, đúng vào thời kỳ cực thịnh của thời Đường, “Đi xa không phải chọn ngày tốt”, Đỗ Phủ bắt đầu đi ngao du trước sau ba lần với khoảng thời gian trên dưới mười năm.